حضرت امام جعفر صادق‌‌ عَلَیهِ السَّلام

مناسبت: سالگرد شهادت حضرت امام جعفر صادق‌ عَلَیهِ‌السَّلام ‌ 25 شوال مصادف با 13 خرداد / جفعر بن محمد، مشهور به امام جعفر صادق‌‌، شیخ الائمه، رئیس مذهب شیعه، بنیان گذار فقه جعفری و ششمین امام شیعیان است، آن بزرگوار در 17 ماه ربیع سال 83 هجری قمری دیده به جهان گشود، در 7 ماه ذی حجه سال 114 هجری قمری و در سن 31 سالگی، به امامت رسید و پس از 34 سال امامت، در 25 ماه شوال سال 148 هجری قمری و در سن 65 سالگی به شهادت رسید.

عصر حضرت امام جعفر صادق‌‌‌ یکى‌ از دشوارترین، پیچیده‌ترین، طوفانى‌ترین و بحرانی‌ترین دوران تاریخ‌ اسلام‌ بوده است که آن بزرگوار با جهادی خستگی ناپذیر و مبارزه‌ای نفس‌گیر، آن دوران تاریخ‌ اسلام‌ را به دوران طلایی و تمدن واقعی تبدیل کرد.

جهادی خستگی ناپذیر و مبارزه‌ی نفس‌گیر حضرت امام جعفر صادق‌‌‌ در شرائط پیچیده و دشوار آن زمان، چنان عظیم و بزرگ بود که در تاریخ اسلام جاودانه شد، به گونه‌ای اسلام را بیمه کرد که آثار ارزشمند آن، تا هم‌اکنون پاسخ‌گوی نیاز بشری و جامعه علمی بوده و هست.


حضرت امام جعفر صادق‌‌ عَلَیهِ‌السَّلام با جهادی خستگی ناپذیر، با مبارزه‌ای نفس‌گیر، با تدبیر شایسته و شیوه عالی امامت، با روش‌های منحصر به فرد رهبری، با صبوری زایدالوصف و با نهضت علمی؛ از دل تمامی تهدیدها، فرصت‌های نابی را برای جهان اسلام بوجود آورد و دشوارترین دوران تاریخ‌ اسلام‌ را به عصر طلایى دانش تبدیل کرد.


جفعر بن محمد، مشهور به امام جعفر صادق‌‌ عَلَیهِ‌السَّلام، شیخ الائمه، رئیس مذهب شیعه، بنیان گذار فقه جعفری و ششمین امام شیعیان است، آن بزرگوار در 17 ماه ربیع سال 83 هجری قمری دیده به جهان گشود، در 7 ماه ذی حجه سال 114 هجری قمری و در سن 31 سالگی، به امامت رسید و پس از 34 سال امامت، در 25 ماه شوال سال 148 هجری قمری و در سن 65 سالگی به شهادت رسید.

 

پدر بزرگوار حضرت امام جعفر صادق‌‌ در 7 ماه ذی حجه سال 114 هجری قمری، به دست هشام بن عبدالملک ملعون به شهادت رسید و آن بزرگوار عهده‌دار امامت و رهبری جهان اسلام گردید و در دوران امامت با 7 خلیفه غاصب و ستمگر اموی و عباسی مواجه بود که همگی در استبداد و خودکامگی دست کمی از نیاکان ملعون خود نداشتند.

 

عصر حضرت امام جعفر صادق‌‌‌ عَلَیهِ‌السَّلام

عصر حضرت امام جعفر صادق‌‌‌ عَلَیهِ‌السَّلام یکى‌ از دشوارترین، پیچیده‌ترین، طوفانى‌ترین و بحرانی‌ترین دوران تاریخ‌ اسلام‌ بوده است که آن بزرگوار با جهادی خستگی ناپذیر و مبارزه‌ای نفس‌گیر، آن دوران تاریخ‌ اسلام‌ را به دوران طلایی و تمدن واقعی تبدیل کرد.

 

جهادی خستگی ناپذیر و مبارزه‌ی نفس‌گیر امام جعفر صادق‌‌‌ عَلَیهِ‌السَّلام در شرائط پیچیده و دشوار آن زمان، چنان عظیم و بزرگ بود که در تاریخ اسلام جاودانه شد، به گونه‌ای اسلام را بیمه کرد که آثار ارزشمند آن، تا هم‌اکنون پاسخ‌گوی نیاز بشری و جامعه علمی بوده و هست.

 

شرائط حاکم دوران حضرت امام جعفر صادق‌‌‌ عَلَیهِ‌السَّلام

سختی‌ها و دشواری‌های دوران امامت امام جعفر صادق‌ عَلَیهِ‌السَّلام‌، کار امامت و رهبری جامعه اسلامی را بسیار پیچیده کرده بود به حدّی که کوچک‌ترین خطا بنیان‌های جامعه را به تباهی ‌کشد و اسلام را با چالشی جدّی روبرو سازد که در این نوشتار به بخشی از آن اشاره می‌شود.

 

وجود خلفای فاسد، غاصب و ستمگر زمان امام جعفر صادق   

یکی از سختی‌ها و دشواری‌های دوران امام جعفر صادق‌ عَلَیهِ‌السَّلام، مواجهه ی آن بزرگوار با 5 خلیفه ی فاسد و جائر اموی و 2 خلیفه ی غاصب و ستمگر عبّاسی بود. هشام بن عبدالملک، ولید بن یزید بن عبدالملک، یزید بن ولید بن عبدالملک، ابراهیم بن ولید بن عبدالملک و مروان بن محمد مشهور به مروان حمار، خلفای اموی بودند و عبداللّه بن محمد مشهور به سفاح و منصور دوانیقی، خلفای عباسی بودند.

 

اختناق، سرکوب، ظلم و ستم زمان امام جعفر صادق

یکی دیگر از سختی‌ها و دشواری‌های دوران امام جعفر صادق‌ عَلَیهِ‌السَّلام، اختناق حاکم بر جامعه بود. در آن شرائط هر گونه مخالفت علیه خلفا، در نطفه خفه می‌شد و هر حرکتی سرکوب می‌گردید، عرصه زندگی بر مسلمانان و خاصه شعیان بسیار تنک شده بود و ایشان به سبب ظلم و ستم‌ در تنگنای‌های طاقت فرسا به سر می‌بردند.

 

فساد، فحشا، لهو و لعب زمان امام جعفر صادق

یکی دیگر از سختی‌ها و دشواری‌های دوران امام جعفر صادق‌ عَلَیهِ‌السَّلام‌، ترویج فساد، فحشا و لهو و لعب بود که از ناحیه خلفای اموی و عباسی، ترویج می‌شد و جامعه اسلامی را به انحراف کشیده و آلودگی‌های بسیاری به وجود آورده بود.

 

کشمکش و در گیری زمان امام جعفر صادق

یکی دیگر از سختی‌ها و دشواری‌های دوران امام جعفر صادق‌ عَلَیهِ‌السَّلام، وجود کشمکش‌ها و درگیری‌ها، بین بنی عباس و بنی امیه بود که قدرت حاکمه را ضعیف کرده و اداره امور جامعه را با خلل روبرو ساخته و به صورت فلج کننده‌ای در آمده بود.

 

قیام‌های پی‌درپی زمان امام جعفر صادق

یکی دیگر از سختی‌ها و دشواری‌های دوران امام جعفر صادق‌‌ عَلَیهِ‌السَّلام، وجود قیام‌های پی‌درپی بود که عمده ی آن به بهانه ی خون خواهی حضرت اباعبدالله الحسین عَلَیهِ‌السَّلام صورت می‌گرفت و به دلایل متعدد با شکست روبرو می‌شد و شرائط را برای امامت و رهبری جامعه پیچیده‌تر می‌کرد.

 

جلوگیری از نشر حقایق دینی زمان امام جعفر صادق

یکی دیگر از سختی‌ها و دشواری‌های دوران امام جعفر صادق‌ عَلَیهِ‌السَّلام،  جلوگیری از نشر حقایق دینی بود. خلفای فاسد اموی و عباسی سرزمین‌های اسلامی را از آموزه‌های دینی دور نگاه می‌داشتند تا مردم با واقعیت‌آشنا نشوند، پی به خباثت درونی آنان نبرند و ایشان چند صباحی از گرده خلافت سواری بکشند. جلوگیری از نشر حقایق و آموزه‌های دینی به تعطیل شدن شریعت، رها شدن احکام دین، و فراموش شدن حدود اسلامی منجر شده بود.

 

رواج فرق و مذاهب انحرافی زمان امام جعفر صادق

یکی دیگر از سختی‌ها و دشواری‌های دوران امام جعفر صادق‌ عَلَیهِ‌السَّلام، پیدایش و رواج فرق و مذاهب انحرافی بود. رواج فرق نوظهور و عقاید باطل با هزاران افکار انحرافی، میراث ترک فعل و نوع عملکرد خلفای فاسد و جائر بود که به سبب بی‌لیاقتی آنان، از سوی کشورهای تازه فتح شده یا بیگانه سرازیر می‌شد.

بی‌لیاقتی خلفای فاسد سبب شده بود تا افکار و اندیشه ی انحرافی از سوی دانشمندان غیر مسلمان به جهان اسلام هجوم آورد. عمده ی این افکار و اندیشه های انحرافی که از سوی دانشمندان غیر مسلمان برای جهان اسلام به ارمغان ‌آورده شد عبارت بود از:

اشاعره: منکران حُسن و قُبح ذاتی

معتزله: قائلین به اصالت عقل در برابر نقل

جبریه: منکرین اختیار انسان، نقطه مقابل قدریه

قدریه: منکرین نقش خدا در افعال انسان، نقطه مقابل جبریه

مرجئه: رها کنندگان مرتکب گناهان کبیره

غلات: گزافه‌گویان درباره ائمه

زنادقه: منکران خدا و ادیان

مشبه: قائلین به صفات جسمانى براى خداوند

متصوفه: کژاندیشان ملحد ژنده‌پوش

تناسخیه: قائلین به نسخ روح

 

جهاد و مبارزه‌ی حضرت امام جعفر صادق‌‌ عَلَیهِ‌السَّلام

شرائط طوفانى، پیچیده و دشوار زمان امام جعفر صادق‌‌ عَلَیهِ‌السَّلام می‌رفت تا بنیان‌های جامعه را به تباهی ‌کشد و اسلام را با چالشی جدی روبرو سازد؛ از این رو آن بزرگوار در آن شرائط سخت و دشوار، با جهادی خستگی ناپذیر، با مبارزه‌ای نفس‌گیر، با تدبیر شایسته و شیوه عالی امامت، با روش‌های منحصر به فرد رهبری، با صبوری زایدالوصف و با نهضت علمی؛ از دل تمامی تهدیدها، فرصت‌های نابی را برای جهان اسلام بوجود آورد و دشوارترین، پیچیده‌ترین، طوفانى‌ترین و بحرانی‌ترین دوران تاریخ‌ اسلام‌ را به دوران تمدن و پیشرفت و دوران امامت را به عصر طلایى دانش تبدیل کرد و شرائط را به نفع اسلام و مسلمین تغییر داد.

 

همان گونه که حضرت امام علی عَلَیهِ‌السَّلام به شیوه ترک مخاصمه بعد از ارتحال حضرت رسول صَلَّى الله عَلَيْهِ وَ آلِهِ و سَلَّم، و حضرت امام حسن مجتبی عَلَیهِ‌السَّلام با پذیرش صلح تحمیلی، و حضرت امام حسین سیدالشهداء عَلَیهِ‌السَّلام با جهاد و قیام عاشورا و حضرت امام سجاد زین العابدین عَلَیهِ‌السَّلام با بسط و ترویج معارف و آموزه‌های دینی در قالب دعا؛ وظائف امامت را به بهترین شیوه انجام دادند و تمامی تهدیدها را به فرصت‌های ناب تبدیل کردند؛ حضرت امام جعفر صادق‌‌ عَلَیهِ‌السَّلام هم همانند اسلاف صالح خود، در آن شرائط پیچیده و دشوار، وظیفه اصلی امامت و رهبری را به شیوه منحصر به فرد انجام داد و آن دوران را در تاریخ اسلام جاودانه کرد.

 

اقدامات راهبردی حضرت امام جعفر صادق‌‌ عَلَیهِ‌السَّلام

حضرت امام جعفر صادق‌ عَلَیهِ‌السَّلام‌ در انجام وظائف امامت و رهبری، هم دین مبین اسلام را ترویج و آموزه‌های دینی را تبلیغ کرد، هم جامعه اسلامی را رهبری کرد، هم از اسلام و نوامیس مسلمین خاصه شیعه دفاع کرد و هم با تحجّر، انحراف، فساد و ظلم مبارزه نمود.

 

  1. حضرت امام جعفر صادق‌‌ عَلَیهِ‌السَّلام ضمن پاسخ گوئی به شبهات، دین مبین اسلام را به عنوان یک دین بروز، کامل و جامع و پاسخ گوی نیاز بشریت معرفی نمود؛
  2. حضرت امام جعفر صادق‌‌ عَلَیهِ‌السَّلام با بیان ارکان شیعه، شیعه را هویت بخشید به صورتی که مذهب شیعه به آن بزرگوار نسبت داده می‌شود؛
  3. حضرت امام جعفر صادق‌‌ عَلَیهِ‌السَّلام فقه شیعی که به صورت کامل به فراموشی سپرده شده بود را احیا کرد و آن را به عنوان فقه مستند و برگرفته از قرآن کریم معرفی نمود و می‌فرمود هر حکم اسلامی که بیان می‌کنم بخواهید تا سند قرآنی آن را نشان دهم؛
  4. حضرت امام جعفر صادق‌‌ عَلَیهِ‌السَّلام تمام مبانی و نظام‌های دینی از فقه تا کلام، از عرفان تا سیاست، از حدود تا قصاص، از اقتصاد تا حکومت را تبیین نمود؛
  5. حضرت امام جعفر صادق‌‌ عَلَیهِ‌السَّلام آموزه‌های دینی و محتوای واقعی و حقیقی فقه از طهارت تا صلاة و از حدود تا دیات را به شکل علمی تشریح و ترویج کرد و آن را فلسفه عملی حکومت صالحان و وارثان زمین دانست: الَّذینَ إِن مَکنّاهُم فِی الأَرضِ أَقامُوا الصَّلاةَ وَآتَوُا الزَّکاةَ وَأَمَروا بِالمَعروفِ وَنَهَوا عَنِ المُنکرِ؛
  6. حضرت امام جعفر صادق‌‌ عَلَیهِ‌السَّلام نظامات دین را برای حکومت و اداره بشری معرفی کرد و با دیدگاه جدائی دین از سیاست یا اسلام دین فردی است و با سیاست، کاری ندارد یا اسلام دین شخصی است و با فساد و فحشا در جامعه کاری ندارد یا اسلام دین صلح و سازش است و با ستمگران نباید درگیر شد؛ مبارزه کرد؛
  7. حضرت امام جعفر صادق‌‌ عَلَیهِ‌السَّلام با دور نگهداشتن شیعه از مناقشات و کشمکش‌های سیاسی بین بنی‌امیه و بنی‌العباس؛ از خرج شدن حیثیت و موجودیت شیعه برای به قدرت رسیدن دیگران جلوگیری کرد و از این طریق، تهدیدهای فکری، فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و نظامی را از جامعه اسلامی دور کرد و اسلام را از خطر حتمی نجات داد؛
  8. حضرت امام جعفر صادق‌‌ عَلَیهِ‌السَّلام با نهضت علمی نه تنها نخبگان را بلکه همگان، خاصه جوانان مسلمان را به تفقه در دین وادار کرد تا همه در دین فقیه شوند تا اعتقاد به دین در وجود افراد، راسخ و عمیق گردد و عمل به وظائف دینی بر اساس دستور انجام شود و همگان با دور کردن شک و تردید از خود، بتوانند شبهه‌ها را به بهترین شکل پاسخ دهند، به همین خاطر می‌فرمود دوست دارم جوانان را مجبور کنم تا در دینشان فقیه شوند، همان گونه که نقل است که در حکومت جهانی حضرت مهدی وقتی از جوانی سؤال می‌شود که آیا در دینت فقیه شده‌ای؟ و جوان جواب می‌دهد خیر؛ حضرت می‌فرماید: برو که از چشمم افتادی؛
  9. حضرت امام جعفر صادق‌‌ عَلَیهِ‌السَّلام با تحجرگرائی، مقدس‌مأبی از یک سو و با خرافه و بدعت از سوی دیگر و با افکار ضد اسلامى و فرق انحرافی که بزرگترین آفت دین بوده و هست و بالاترین ضربه را به اسلام زده است نیز، مبارزه کرد تا مرز اسلام ناب محمّدی از اسلام دلاری، ریالی و به معنای امروز، اسلام وهابی، اسلام تکفیری و اسلام انگلیسی و در یک کلام از اسلام آمریکائی جدا و مشخص شود تا هر کسی نتواند با مقدّس مأبی و تحجر گرائی به جان اسلام بیوفتد، و دین و رهبران دینی را در پیشبرد اهداف عالیه جهان اسلام زمین‌گیر کند. حضرت امام (ره) در دوران مبارزه خطر تحجرگرایان و مقدس نمایان احمق را برای اسلام کمتر از خطر شاه نمی دانست، می فرمود: آن قدر که اسلام از این مقدّسین متحجّر بی شعور ضربه خورده است، از هیچ قشر دیگر ضربه نخورده است. حضرت امام (ره) می فرمود در 15 خرداد 42 مقابله با تفنگ و مسلسل شاه نبود که اگر تنها این بود مقابله را آسان‏ می کرد، بلکه علاوه بر آن از داخل جبهه خودى گلوله مقدس مآبى و تحجر بود که هزار بار بیشتر از باروت و سرب، جگر و جان را مى ‏سوخت و می‌‏درید؛
  10. حضرت امام جعفر صادق‌‌ عَلَیهِ‌السَّلام از میان 4000 هزار طالب علم و دانش که به مکتب آن بزرگوار جذب شده بودند و بعضی از آنان جزو دانشمندان بزرگ روزگار خود شناخته می شدند، اصحاب، یاران و شاگردان نخبه تربیت نمود و هر یک از اصحاب را در رشته‌ای از علوم متخصص کرد، تا در اقصی نقاط جهان اسلام، نقش امامت را ایفا نمایند: حُمران بن اَعْین در قرآن کریم، زرارة بن اعین در فقه، مومن طاق در کلام، هشام بن سالم در توحید و هشام بن حکم در امامت. آن جا که امام در دسترس نیست یا آن جا که امام تبعید یا زندانی یا غایب می‌شود، اصحاب کمبودها را جبران کنند، سؤال ها را پاسخ دهند، دین را ترویج و تبلیغ نمایند؛
  11. حضرت امام جعفر صادق‌‌ عَلَیهِ‌السَّلام برای اصلاح عملکردها، الگو صحیح زندگی کردن را ارائه داد و به تعبیر امروزی سبک زندگی شیعه واقعی و حقیقی را ترسیم کرد تا تک تک افراد جامعه اسلامی بر اساس کونُوا دُعَاةَ النَّاسِ بِغَیرِ أَلْسِنَتِکمْ الگوی مناسب زندگی برای بشریت قرار گیرند. این که امروز رهبر معظم انقلاب، سبک زندگی یا اقتصاد مقاومتی را مطرح می‌کنند؛ همه برگرفته از مکتب نجات بخش حضرت امام جعفر صادق‌‌ عَلَیهِ‌السَّلام است .
  12. حضرت امام جعفر صادق‌‌ عَلَیهِ‌السَّلام جغرافیای شیعه را گسترش داد و مجموعه شیعه را به یک شبکه گسترده تبدیل کرد و در پیوستگی ایشان بسیار عالی، سازمانی و سازمان یافته عمل نمود تا شیعه در تمام عرصه‌ها بتواند ایفای نقشِ اثرگذار داشته باشد؛
  13. حضرت امام جعفر صادق‌‌ عَلَیهِ‌السَّلام نقشه و توطئه خلفای غاصب مبنی بر دور نگهداشتن امامت از رهبری جامعه و تهی کردن اسلام از درون به صورتی که اسم اسلام باشد اما رسم اسلام نباشد را بهم ریخت و آنان را در این توطئه شکست داد؛

 

وصیت نامه حضرت امام جعفر صادق‌‌ عَلَیهِ‌السَّلام

سختی‌ها و دشوارهای شرائط دوران امامت امام جعفر صادق‌‌ عَلَیهِ‌السَّلام و رئیس مذهب شیعه را به خوبی می‌توان از وصیت آن بزرگوار فهمید، وصیتی که توطئه منصور دوانیقی را برای قتل جانشین آن بزرگوار خنثی کرد.

منصور دوانیقى، خلیفه ستمگر و جائر عباسى که براى تثبیت پایه‏ هاى حکومت خود، شمار زیادی از مسلمانان را به قتل رساند، آن ملعون وقتى امام جعفر صادق‌‌ عَلَیهِ‌السَّلام را به شهادت رساند، طى نامه‏اى به فرماندار مدینه نوشت: اگر امام جعفر صادق‌‌ عَلَیهِ‌السَّلام شخصى را جانشین خود قرار داده است، او را احضار کن و گردن بزن!

طولى نکشید که گزارش فرماندار مدینه به این مضمون به بغداد رسید: امام جعفر صادق‌‌ عَلَیهِ‌السَّلام ضمن وصیت نامه رسمى خود، پنج نفر را به عنوان وصى خود برگزیده که عبارتند از:

  1. منصور دوانیقى (خلیفه ملعون وقت)
  2. محمد بن سلیمان، فرماندار مدینه (خود گزارش دهنده)
  3. عبدالله بن جعفر بن محمد (برادر بزرگ امام کاظم)
  4. موسى بن جعفر عَلَیهِ‌السَّلام
  5. بانو حمیده (همسر امام جعفر صادق‌ عَلَیهِ‌السَّلام)

 

فرماندار در زیر نامه کسب تکلیف می‌کند که کدام یک از این افراد را باید به قتل رساند؟!

منصور ملعون که هرگز تصور نمى‌کرد با چنین وضعى روبرو شود، فوق‏ العاده خشمگین شد و فریاد زد: اینها را که نمى‌شود کشت!

 

البته این وصیت نامه امام جعفر صادق‌‌ عَلَیهِ‌السَّلام یک حرکت سیاسى بود؛ زیرا آن بزرگوار از قبل امام بعدى و جانشین واقعى خود یعنى حضرت امام کاظم عَلَیهِ‌السَّلام را به شیعیان خاص و خاندان علوى معرفى کرده بود، ولى از آنجا که از نقشه شوم و خطرناک منصور آگاهى داشت، براى حفظ جان پیشواى هفتم این چنین وصیت نمود.

نوشته های مشابه

← نوشته قبلی

نوشته بعدی →

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.