سؤال: سرچشمه مقام و منزلت حضرت فاطمه زهرا سَلامُ‌الله‌عَلَیها از کجا سرچشمه می‌گیرد؟ آیا این مقام و منزلت به خاطر دختر پیامبر بودن یا همسر علی بودن و یا مادر ائمه اطهار بودن است؟ یا سرچشمه دیگری دارد؟

 جواب: گرچه نسبت زهرای اطهر سَلام‌الله‌عَلَیها به عنوان دختر پیامبر گرامی اسلام و همسر امیر مؤمنان و مادر ائمه اطهار علیهم‌السلام بالاترین فضیلت و بی‌مانندترین شرافت است؛ لکن مقام و منزلت، آن بزرگوار بخاطر انتساب‌اش‌ به پیامبر یا ائمه اطهار نیست، چرا که نسبت‌ها هرگز نمی‌توانند چنین عظمتی را خلق کنند، بلکه مقام و منزلت، آن بزرگوار بخاطر معرفت، یقین، تسلیم، تقوا و اخلاص آن بزرگوار است.


سؤال

فاطمه زهرا سَلام‌الله‌عَلَیها دارای مقام و منزلت بسیار والا و ارزشمندی است، این مقام و منزلت از کجا سرچشمه می‌گیرد؟ آیا این مقام و منزلت به خاطر دختر پیامبر بودن یا همسر علی بودن و یا مادر ائمه اطهار بودن است؟ یا سرچشمه دیگری دارد؟

جواب

گرچه نسبت زهرای اطهر سَلام‌الله‌عَلَیها به عنوان دختر پیامبر گرامی اسلام و همسر امیر مؤمنان و مادر ائمه اطهار علیهم‌السلام بالاترین فضیلت و بی‌مانندترین شرافت است؛ لکن مقام و منزلت، آن بزرگوار بخاطر انتساب‌اش‌ به پیامبر یا ائمه اطهار نیست، چرا که نسبت‌ها هرگز نمی‌توانند چنین عظمتی را خلق کنند، بلکه مقام و منزلت، آن بزرگوار بخاطر معرفت، یقین، تسلیم، تقوا و اخلاص آن بزرگوار است.

پیامبر گرامی اسلام ضمن رد فضیلت خویشاوندی می‌فرماید قریشی بر غیر قریشی هیچ فضیلتی ندارد مگر به تقوای الهی، حقیقتی که قرآن کریم مؤید آن است آن‌جائی که می‌فرماید:

إِنَّ أَکْرَمَکُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاکُم

گرامی‌ترین شما نزد خداوند با تقواترین شماست

 

این همان حقیقتی است که امام حسن مجتبی در جواب کسی که به حضرت عرضه داشت: شما چه با عظمت وعزیزید! می‌فرماید: این عزت ایمان است که در من مشاهده می‌کنید.

 

آن‌چه برای زهرای اطهر مقام و منزلت آورده است را در روایتی پیامبر گرامی اسلام به سلمان فارسی بیان می‌فرماید:

یا سَلْمَانُ إِنَّ ابْنَتِی فَاطِمَةَ مَلَأَ اللَّهُ قَلْبَهَا وَ جَوَارِحَهَا إِیمَاناً إِلَى مُشَاشِهَا

اى سلمان همانا خداوند متعال قلب و جوارح دخترم فاطمه را از ایمان مملوّ نموده است

 

شایستگی فاطمه زهرا است که از او، مادر نبوت و امامت و همسر ولایت ساخته است، نه این که مادری نبوت و امامت و همسری ولایت به او شایستگی داده باشد.

 

حضرت امام در این زمینه می‌فرماید:

یکی از میراث‌های نامبارک فرهنگ‌های غیر اسلامی بیان شخصیت حضرت زهرای اطهر تنها از زاویه دختری برای پیامبر و مادری برای ائمه علیهم‌السلام است و به شایستگی‌ها و گزینش الهی که در شکل‌گیری شخصیت آن حضرت نقش برجسته داشته و آن بزرگوار را به عنوان اسوه‌ای برای همه انسان‌ها، به ویژه همه زنان عالم، مطرح ساخته است بی‌توجهی شده است.

نتایج این دیدگاه

تلاش و کوشش

وقتی كسب مقامات معنوی به خاطر ایمان و عمل شد نه بخاطر انتساب، این تصور غلط كه هر شخصی به بزرگی منتسب باشد؛ دیگر لازم نیست برای کسب مقامات معنوی فعالیت نماید! اصلاح می‌شود. اتفاقاً هرچه انتساب بیشتر و هرچه جایگاه رفیع‌تر؛ مسئولیت سنگین‌تر و ارتباط با خالق هستی لازم‌تر و عمیق‌تر و تلاش برای خودسازی و کسب مقامات معنوی لازم‌تر و ضروری‌تر باید باشد.

راه برای همه باز است 

وقتی كسب مقامات معنوی به خاطر ایمان و عمل شد نه بخاطر انتساب، معلوم می‌شود راه رسیدن به مقامات والای معنوی برای همه باز است. درست است که پیامبر شدن، امام شدن، دختر پیامبر شدن، مادر امام شدن برای هر کس ممکن نیست؛ اما راه ولی‌الله شدن، راه کسب فضائل، راه کسب مقامات والای معنوی برای همه باز است و همگان می‌توانند به این مقامات برسند پس كسی نمی‌تواند بهانه كند كه ما چون این انتساب را نداریم، نمی‌توانیم به آن مقامات معنوی برسیم و از تلاش برای خودسازی و از کسب مقامات معنوی دست بکشد.