حضرت فاطمه معصومه سلام‌الله‌علیها دختر امام موسی کاظم و خواهر امام رضا علیهما‌السلام در سال ۲۰۱ هجری قمری به قصد ديدار برادر از مدينه به‏سوى خراسان حركت كرد، هنگامى كه به شهر ساوه رسيد، بيمار شد و در حال بیماری خود را به شهر قم رساند و پس از چند روز اقامت در شهر قم، در ١٠ ربيع الثاني همان سال شهادت‌گونه دار فانی را وداع گفت.

آن بانوی بزرگوار که روشنى چشم اهل قم و ملت شریف ایران و همه مسلمانان جهان، خاصه جهان تشیع است؛ تالی‌تلو معصوم و یکی از فواطم خاندان اهل بیت عصمت و طهارت علیهم‌السّلام و یکی از شخصیت‌های بزرگ جهان اسلام به حساب می‌آید.

آن بزرگوار از مرتبه علمی، جایگاه معنوی، طهارت نفس و کرامات بی‌شمار برخوردار است. اوج عظمت علمی و مقام والای معنوی آن بزرگوار از چند منظر نمایان است.

  1. احادیثی که در باره آن بزرگوار است
  2. احادیثی که منسوب به آن بزرگوار است
  3. مقام علمی و معرفتی آن بزرگوار
  4. هجرت تمدن ساز آن بزرگوار
  5. اصرار آن بزرگوار به انتقال به قم در حال بیماری
  6. زیارت‌نامه‌ مأثور آن بزرگوار

1. احادیث در باره مقام و منزلت حضرت فاطمه معصومه سلام‌الله‌علیها

امام رضا عليه‌السلام:

مَنْ زَارَ الْمَعصُومَةَ بِقُمْ کَمَنْ زَارَنى

هر كس حضرت معصومه‏‌ سلام‌الله‌علیها را در قم زيارت كند مثل آن است كه مرا زيارت كرده است

در این روایت دو منزلت برای آن بزرگوار ذکر شده است اول آن که آن حضرت معصومه و تالی‌تلو معصوم معرفی شده است و دوم زیارت آن بزرگوار به منزله‏ زیارت امام معصوم شناخته شده است.

هر كس حضرت معصومه‏‌ سلام‌الله‌علیها را در قم زيارت كند شایستگی ورود به بهشت می‌داند.

امام صادق عليه‌السلام:

رُوِيَ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَهْلِ اَلرَّيِّ: أَنَّهُمْ دَخَلُوا عَلَى أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ وَ قَالُوا نَحْنُ مِنْ أَهْلِ اَلرَّيِّ فَقَالَ مَرْحَباً بِإِخْوَانِنَا مِنْ أَهْلِ قُمَّ فَقَالُوا نَحْنُ مِنْ أَهْلِ اَلرَّيِّ فَأَعَادَ اَلْكَلاَمَ قَالُوا ذَلِكَ مِرَاراً وَ أَجَابَهُمْ بِمِثْلِ مَا أَجَابَ بِهِ أَوَّلاً فَقَالَ إِنَّ لِلَّهِ حَرَماً وَ هُوَ مَكَّةُ وَ إِنَّ لِلرَّسُولِ حَرَماً وَ هُوَ اَلْمَدِينَةُ وَ إِنَّ لِأَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ حَرَماً وَ هُوَ اَلْكُوفَةُ وَ إِنَّ لَنَا حَرَماً وَ هُوَ بَلْدَةُ قُمَّ وَ سَتُدْفَنُ فِيهَا اِمْرَأَةٌ مِنْ أَوْلاَدِي تُسَمَّى فَاطِمَةَ فَمَنْ زَارَهَا وَجَبَتْ لَهُ اَلْجَنَّةُ

شماره‌اى از مردم رى بر امام صادق علیه‌السلام وارد شدند و گفتند: ما اهل رى هستيم، امام صادق فرمود: مرحبا به برادران قمى ما، گفتند ما اهل رى هستيم و حضرت همان سخن را تکرار فرمود و گفت و شنود چندبار تکرار شد تا آن‌که فرمود: خدا را حرمى است و آن مكه است، و رسول خدا را حرمي است و آن مدينه است و امير المؤمنين را حرمى است و آن كوفه است، و ما را هم حرمى است و آن  شهر قم است، به زودی در شهر قم بانوئی از فرزندانم بخاك سپرده می‌شود بنام فاطمه، هر کس او را زيارت كند بهشت برای او واجب می‌شود.

بشارت امام صادق علیه‌السلام به وجود با برکت آن بزرگوار قبل از تولد پدر گرامی حضرت معصومه (امام موسی کاظم علیه‌السلام) حکایت از مقام و منزلت آن بزرگوار و نقش بی‌بدیل ایشان در جغرافیای جهان اسلام و تمدن جهان تشیع است.

 

2.احادیث منسوب به حضرت فاطمه معصومه سلام‌الله‌علیها

روایاتی که از حضرت فاطمه معصومه نقل شده و به حدیث فواطم مشهور است.

عَنْ فَاطِمَةُ بِنْتَ موسَى بْن جَعْفَر سلام الله علیها … عَنْ فَاطِمَةَ بِنْت ِرَسُول ِاللّهِ قَالَتْ: قَالَ رَسُولُ اللّه ِصَلَّى اللّه ِعَلَيْه ِوَ آلِه ِوَ سَلَّمَ: ألا مَنْ ماتَ عَلى حُبِّ آل ِمُحَمَّد ماتَ شَهِيداً

حضرت فاطمه معصومه سلام الله علیها از فاطمه دختر امام صادق علیه السلام از فاطمه دختر امام باقر علیه السلام از فاطمه دختر امام سجاد علیه السلام از فاطمه دختر امام حسین علیه السلام از زینب دختر امیرالمؤمنین علیه السلام از حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها نقل می‌کند که فرمود: «همانا هر که با محبت آل محمد بمیرد شهید مرده است. 

این روایت دو حقیقت را در بر دارد: اول مقام و منزلت محبت اهل بیت عصمت و طهارت و دوم این که محبت اهل بیت عصمت و طهارت سختی‌هائی دارد که هر کس از این موهبت الهی برخوردار باشد و بر آن بمیرد شهید به حساب می‌آید.

3.مقام علمی حضرت فاطمه معصومه سلام‌الله‌علیها

نقل است روزی عده‌ای از شیعیان وارد مدینه شدند و پرسش‌هایی داشتند که می‌خواستند از محضر امام کاظم بپرسند و چون ایشان در سفر بودند آن بانو پاسخ آن پرسش‌ها را نوشت و به آنان تسلیم نمود، آنان از مدینه خارج شده و در بیرون شهر با امام مصادف شدند، هنگامی که امام پرسش‌های آنان و پاسخ‌های حضرت معصومه را مشاهده کرد، سه بار فرمود:

فِداها اَبوها

پدرش به فدایش باد

 

4.هجرت تمدن ساز حضرت فاطمه معصومه سلام‌الله‌علیها

هجرت حضرت معصومه سلام‌الله‌علیها برای دیدار برادر؛ حکایت از بصیرت آن بانوی بزرگوار است چرا که آن بزرگوار هم در برابر امام زمان خود احساس مسئولیت می‌کند و هم در قبال توطئه حکومت بی‌تفاوت نیست و هم با هجرت‌اش یک تمدن بزرگ اسلامی را پایه‌ریزی می‌کند.

 

5.اصرار حضرت فاطمه معصومه سلام‌الله‌علیها به انتقال به قم در حال بیماری

تأکید و اصرار آن بزرگوار در انتقال به قم پس از بیماری حکایت از برخورداری از الهام الهی آن بزرگوار دارد و این نیست جز این‌که بناست به برکت وجود با برکت و ارزشمند آن بزرگوار؛ قم به پایگاه‌ تشیع و مرکز نشر معارف دین و مرکز حوزه‌های علمیه جهان اسلام تبدیل شود و از همه مهمتر خاستگاه انقلاب و قيام مردم مسلمان ایران بر عليه حکومت 2500 ساله ستم‌شاهی قرار گیرد.

 

6.زیارت‌نامه‌ مأثور حضرت فاطمه معصومه سلام‌الله‌علیها

آن بزرگوار پس از حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها؛ تنها بانوى بزرگوارى است كه زيارت مأثور دارد. بانوان برجسته‏اى مانند آمنه بنت وهب، فاطمه بنت اسد، خديجه بنت خويلد، فاطمه‏ ام‏البنين، زينب كبرى، حكيمه خاتون و نرجس خاتون كه هرکدام از شخصیت جهان اسلام به حساب می‌آیند و دارای مقام و منزلت بی‌تظیری دارند؛ هيچ‏كدام زيارت مأثور از سوى معصومان ندارند و اين نشان‏دهنده مقام والاى اين بانوى گرانقدر اسلام است خاصه آن‌جائی که آمده است

یَا فَاطِمَةُ اشْفَعِی‏ لِی فِی الْجَنَّةِ فَإِنَّ لَکِ عِنْدَ اللَّهِ شَأْناً مِنَ الشَّأْنِ

ای فاطمه مرا در ورود به بهشت شفاعت کن؛ چرا که در پیشگاه خداوند دارای مقامات و درجات بسیار ارجمندی هستی.