احکام میت: بخش دوم: تبیین ضرورت وصیت
بار سفر چه بستهای؟ مرگ خبر نمی کند * آن که نبسته بار خود در این سفر چه می کند؟
یکی از واجبات دین مبین اسلام وصیت است خداوند تبارک و تعالی در قرآن کریم وصیت را واجب کرده و میفرماید: «کتِبَ عَلَیکمْ إِذَا حَضَرَ أَحَدَکمْ الْمَوْتُ إِنْ تَرَک خَیرًا الْوَصِیةُ لِلْوَالِدَینِ وَالأَقْرَبِینَ بِالْمَعْرُوفِ حَقًّا عَلَى الْمُتَّقِینَ»[1] بر شما مقرر گردیده است که چون مرگ یکی از شما فرارسد و مالی باقی گذارد، برای پدر و مادر و خویشاوندان به نیکی وصیت کند و این بر پرهیزگاران مقرر است.
پیامبر گرامی اسلام صَلَّى الله عَلَیهِ وَ آلِهِ و سَلَّمْ در باره وصیت میفرماید: «مَنْ مٰاتَ بِغَيْرِ وَصِيَّةٍ مٰاتَ ميتَةً جٰاهليَّةً»[2] هر كس بدون وصيت بميرد، به مرگى همچون مرگ دورۀ جاهلى مرده است. و در روایت دیگر میفرماید: «ما يَنبَغي لامرئٍ مُسلمٍ أن يَبِيتَ لَيلَةً إلاّ و وَصيَّتُهُ تَحتَ رأسِهِ»[3] بر هيچ مسلمانى سزاوار نيست كه شبى را سپرى كند، مگر اينكه وصيّتش زير سرش باشد.
وصیت مانند انتظار فرج است که فی نفسه سازندگی دارد. اسلام وصیت را واجب کرد تا مسلمان با ثبت آن چه باید انجام شود؛ بر کردار خود اشراف داشته باشند، تا اشتباهات خود را اصلاح کنند، معایب را بر طرف نمایند، نواقص، کاستیها و عقب افتادگیها را جبران کنند و بر خوبیها پافشاری نمایند و اگر احیاناً فرصت نیافتند؛ بازماندگان برایش انجام دهند.
وصیت برای اشراف بر اندوختههای ماندنی (یادگار و سنت حسنه) و اندوختههای بُردَنی (زاد و توشه) است تا اگر ناپسند است آنها را تغییر دهیم و اگر کاستی دارد آن را تکمیل کنیم.
وصیت برای نوشتن نیست تا دیگران برایمان انجام دهند، وصیت برای حساب رسی و ایجاد آمادگی است. نقل است پیامبر گرامی اسلام از کنار قبری گذشت و با گریه فرمود: «إِخْوَانِى لِمِثْلِ هَذَا الْيَوْمِ فَأَعِدُّوا» برادرانم مثل چنین روزی آماده شوید
و یا حضرت علی علیه السلام بارها به اصحاب خود میفرمود: «تَجَهَّزُوا رَحِمَكُمُ اَللَّهُ فَقَدْ نُودِيَ فِيكُمْ بِالرَّحِيلِ»[4] مهيا شويد خدايتان رحمت كند كه در ميان شما بانگ رحيل سر دادهاند.
مردی به عالمی گفت: من مالی دارم و میخواهم وصیت کنم که فرزندانم پس از مرگم برایم خیرات کنند. آن عالم گفت: اگر وارد یک غار تاریک شوی، آیا چراغ را روبرویت میگیری یا پشت سرت؟ و شخص گفت جلوی رویم میگیرم و عالم گفت: صدقه و کارهای نیک را وقتی زندهای از مال خودت انجام بده نه وقتی مردی از مال وارث بپردازی.
پس برگ عیشی به گور خویش فرست
کس نیارد ز پس ز پیش فرست
[1]. سوره بقره آیه 180.
[2]. مشکاة الأنوار في غرر الأخبار، ج 1، ص 723
[3]. بحار الأنوار : 103/194/3
[4]. بخشی از خطبه 204 نهج البلاغه
دیدگاهتان را بنویسید