قرآن کریم و احادیث پیامبر گرامی و روایات معصومین بر فراگیری احکام و دستورالعملهای دین مبین اسلام تأکید فراوان شده است و برای زندگی سعادتمند، ضروری و لازم شمرده شده است.
خداوند در قرآن کریم در ضرورت فراگیری احکام دین میفرماید: «فَلَوْلَا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طَائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ وَلِيُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذَا رَجَعُوا إِلَيْهِمْ لَعَلَّهُمْ يَحْذَرُونَ»[1] چرا از هر گروهی از آنان، طایفهای کوچ نمیکند تا در دین و معارف و احکام اسلام آگاهی یابند و به هنگام بازگشت بسوی قوم خود، آنها را بیم دهند؟! شاید از مخالفت با فرمان پروردگارخودداری کنند.
پيامبر گرامی صلى الله عليه و آله توفیق فراگیری احکام را موهبت الهی میداند و میفرماید: «إذا أرادَ اللّهُ عزّ و جلّ بعَبدٍ خَيراً فَقَّهَهُ في الدِّينِ و زَهَّدَهُ في الدُّنيا و بَصَّرَهُ بعُيوبِ نَفْسِهِ»[2] هرگاه خداوند خوبى بندهاى را بخواهد او را در دين فقيه و آگاه گرداند و به دنيا بى اعتنايش كند و به عيبهايش بينا سازد.
پيامبر گرامی صلى الله عليه و آله آگاهی دینی را بهترین عبادت دانسته و میفرماید: «ما عُبِدَ اللّهُ تعالى بشيءٍ أفضَلَ مِن الفِقهِ في الدِّينِ»[3] خداوند به چيزى برتر از آگاهى دينى عبادت نشده است.
امام باقر علیه السلام فراگیری احکام دین را یکی از عناصر کمال میداند و میفرماید: «اَلکَمال کُلُّ الکَمال التَّفقّه فی الدّین»[4] بالاترین کمالات، شناخت عمیق از دین است.
امام علی عليه السلام جویندگان علم و دانش را، به دانش احکام دینی توصیه کرده و میفرماید: «إذا فَقِهتَ فَتَفَقَّهْ فِي دِينِ اللّهِ»[5] اگر خواستى دانا شوى، در دين خدا آگاه و فقيه شو.
حضرت امام علی علیه السلام در اهمیت فراگیری احکام دین میفرمایند: «أَيُّهَا اَلنَّاسُ اِعْلَمُوا أَنَّ كَمَالَ اَلدِّينِ طَلَبُ اَلْعِلْمِ وَ اَلْعَمَلُ بِهِ أَلاَ وَ إِنَّ طَلَبَ اَلْعِلْمِ أَوْجَبُ عَلَيْكُمْ مِنْ طَلَبِ اَلْمَالِ إِنَّ اَلْمَالَ مَقْسُومٌ مَضْمُونٌ لَكُمْ قَدْ قَسَمَهُ عَادِلٌ بَيْنَكُمْ وَ ضَمِنَهُ وَ سَيَفِي لَكُمْ وَ اَلْعِلْمُ مَخْزُونٌ عِنْدَ أَهْلِهِ وَ قَدْ أُمِرْتُمْ بِطَلَبِهِ مِنْ أَهْلِهِ فَاطْلُبُوهُ»[6] اى مردم بدانيد كمال دين طلب علم و عمل به آن است، بدانيد كه طلب علم بر شما از طلب مال لازمتر است زيرا مال توسط عادلی برای شما قسمت گردیده و تضمین شده است و به شما خواهد رسید امّا علم نزد اهلش نگهداشته شده و شما مأموريد كه آن را از اهلش طلب كنيد، پس آن را بخواهيد.
امام کاظم عليه السلام دانش دین را کلید بصیرت معرفی کرده و میفرماید: «تَفقَّهُوا في دِينِ اللّهِ، فإنَّ الفِقهَ مِفتاحُ البَصيرَةِ، و تَمامُ العِبادَةِ، و السَّببُ إلَى المَنازِلِ الرَّفيعَةِ و الرُّتَبِ الجَليلَةِ في الدِّينِ و الدنيا، و فَضلُ الفَقيهِ علَى العابِدِ كَفَضلِ الشَّمسِ علَى الكواكِبِ، و مَن لم يَتَفَقَّهْ في دِينِهِ لم يَرضَ اللّهُ لَهُ عَمَلاً»[7] در دين خدا فقيه و دانا شويد؛ زيرا فقه كليد بصيرت است و مايه كمال عبادت و وسيله رسيدن به مقامات بلند و مراتب عالى دينى و دنيايى. برترى فقيه بر عابد، همچون برترى خورشيد است بر ستارگان و هر كه در دين خود دانا و فقيه نشود، خداوند هيچ عملى را از او نپسندد.
امام صادق عليه السلام فراگیری احکام را بهتر از همه سرمایههای دنیایی دانسته و میفرماید: «حَديثٌ في حَلالٍ و حَرامٍ تَأخُذُهُ مِن صادِقٍ خَيرٌ مِنَ الدّنيا و ما فيها مِن ذَهَبٍ أو فِضَّةٍ»[8] يك حديث در باره حلال و حرام كه از شخصى راستگو فراگيرى، براى تو بهتر از دنيا و زر و سيمهاى آن است.
بر این اساس همه مراجع تقلید میفرمایند: «مسائلی را که انسان غالباً به آنها احتیاج دارد واجب است یاد بگیرد».[9]
برای آگاهی بیشتر به مقاله «ضرورت فراگیری احکام دین» مراجعه شود.
[1]. سوره توبه آیه 122.
[2]. بحار الأنوار : 77/80/3.
[3]. كنز العمّال : 28752.
[4]. الکافي: جلد ۱ صفحه ۳۲.
[5]. غرر الحكم : 4076.
[6]. الکافی جلد ۱ ص ۳۰.
[7]. بحار الأنوار: 78/321/19
[8]. المحاسن: 1/358/766.
[9]. توضیح المسائل جامع.
دیدگاهتان را بنویسید