ضرورت فراگیری احکام و مناسک حج

سلسله مباحث آموزش حج: بخش دوّم: ضرورت فراگیری احکام و مناسک حج

سعادت دنیا و آخرت انسان، در گرو عمل به وظایف دینی است و عمل به وظایف دینی، در گرو انجام وظیفه، طبق دستور است و انجام وظیفه طبق دستور، در گرو فراگیری احکام و آداب واجبات دینی است و یکی از آن واجبات دینی، مناسک حج است.

آگاهی به وظیفه از آن جهت ضرورت دارد که مقدمه عمل است. تا انسان آگاهی لازم به وظیفه نداشته باشد و نحوه انجام وظیفه را نداند، عمل صحیح برای او امکان پذیر نخواهد بود، چرا که عمل صحیح، فرع آگاهی نسبت به وظیفه و نحوه انجام آن است.

هر چه انسان به وظیفه کامل‌تر و دقیق‌تر، آگاهی داشته باشد و نحوه انجام وظیفه را به درستی بداند؛ وظیفه اصولی‌تر، صحیح‌تر انجام خواهد شد و در حقیقت بهرمندی بهتر و بیشتر از فضیلت عمل عبادی، به میزان آگاهی به وظیفه بستگی دارد.

یکی از اعمال عبادی بسیار مهم، فریضه معنوی حج است که حاجی باید احکام و مناسک آن را به صورت شایسته فراگیرید، همان گونه که حضرت ابراهیم بعد از ساخت بنای کعبه از خداوند تبارک و تعالی درخواست می‌کند تا اعمال حج را به او یاد دهد و می‌فرماید « وَأَرِنَا مَناسِکنا وتُب عَلَینا إنّک أنتَ التّوّابُ الرّحیمُ»[1] روش و آداب حج را به ما نشان ده و توبه ما را بپذیر، که تو توبه پذیر و مهربانی.

پیامبر گرامی صلى الله علیه و آله و سلم در باره فراگیری مناسک حج و عمره می‌فرماید: «تَعَلّموا مَناسِکَکُم فَإِنّها مِن دینِکُم»[2] احکام و مناسک حج را فراگیرید که جزء دین و آیین شماست.

پیامبر گرامی در خطبه غدیریه می‌فرماید «مَعَاشِرَ النَّاسِ حُجُّوا الْبَیتَ بِکمَالِ الدِّینِ وَالتَّفَقُّهِ»[3] ای مردم! حج خانه‌ی خدا را با دین کامل و دانش ژرف بجا آورید.

لازمه انجام کامل و صحیح اعمال و بهره‌مندی از معنویت حج، فراگیری دقیق احکام و مناسک حج است. بر این اساس، مناسک حج را باید به دقت فراگیریم و حج را بر اساس تکلیف الهی انجام دهیم.

و از همه مهمتر نسبت به تصحیح نماز و فراگیری مقدمات و مقارنات نماز، باید اهتمام بورزیم چرا که اگر نماز حاجی درست نباشد، عمره او باطل است و ممکن است که از احرام عمره خارج نگردد و چیزهایی که در احرام بر او حرام شده بر او حلال نگردد.

و همچنین چون نماز احتیاج به وضو یا غسل یا تیمم دارد، هر مکلفی باید احکام و روش تحصیل طهارت صحیح را فرا گیرد و اگر کسی این موارد را صحیح نتواند انجام دهد، عمره‌اش با مشکل روبه رو می‌شود.

و همچنین کسی نمازش درست نباشد، نمی‌تواند از دیگران نیابت بگیرد و حج نیابتی انجام دهد ولو تبرعاً، چرا که نیابت او صحیح نیست.

نکته: مناسک حج دقیق و آسان است

اعمال و مناسک عمره و حج، مشکل نیست بلکه بسیار آسان و راحت است، در عین حال بسیار دقیق است، پس نسبت به فراگیری آن نهایت دقت را بنماییم.

اعمال عمره و حج و هزاران مسئله و حکم دارد و اگر در فراگیری و انجام بی‌توجهی و بی‌دقتی شود دردسرساز خواهد شد، پس در فراگیری مناسک و انجام آن بسیار دقت نماییم و در همه جلسات شرکت کنیم.

و از آن جایی که اعمال عمره و حج بسیار راحت و آسان است؛ نسبت به اعمال حج دلهره نداشته باشیم، چرا که اعمال حج به گونه‌ای هست که حتی ضعیف‌ترین افراد، می‌توانند بهترین اعمال را انجام دهند.

برای آگاهی بیشتر به مقاله «ضرورت فراگیری احکام دین» مراجعه شود.

جهت مطالعه دیگر مقالات و احکام حج به ” سلسله مباحث آموزش حجاج بیت الله الحرام “ مراجعه نمایید.

[1]. سوره بقره آیه 128.

[2]. تاريخ دمشق: 26 / 211.

[3]. روضةالواعظين: ج 1 ص 89.