احکام چند دقیقه ای: واجبات نماز: قرائت در نماز
واجبات قرائت ( قرائت حمد و سوره)
- در رکعت اول و دوم نماز قرائت شود؛
- در حال ایستادن قرائت شود؛
- تمام شرائط قیام رعایت شود؛
- سوره حمد و یک سوره کامل با بسم الله به صورت صحیح تلاوت شود (غیر از سورهای عزائم که سجدۀ واجب دارند)[1]؛
- مردان، در نماز ظهر و عصر، آهسته و در بقیه نمازها بلند، قرائت کنند. برای آگاهی بیشتر به مقاله (معیار جهر و اخفاء) مراجعه شود؛
قرائت صحیح
- کسی که حمد یا سوره را نمیتواند بخوبی بخواند، واجب است یاد بگیرد و اگر کوتاهی کند، تا زمانی که تصحیح نکرده، باید نماز را به جماعت بخواند؛
- معیار در صحیح بودن قرائت این است که حروف، از مخارج خودشان، ادا شوند و حرکاتی که در استخوانبندی کلمه و آنچه که در هیأت و شکل کلمه دخالت دارد، و حرکتها و سکونهای مربوط به اعراب و بناء، مطابق آنچه که علمای نحو و صرف، نوشتهاند، باید مراعات شود.
- در قرائت باید از وقف بر حرکت و وصل به سکون، پرهیز کرد؛
- در تعیین و تشخیص مخارج حروف، مراعات ریزهکاریهای علمای تجوید و رعایت جهات صفات حروف مانند «شدت» و «رخوت» و «تفخیم» و «ترقیق» و «استعلاء» و غیر اینها، لازم نیست، البته مدّ لازم در «وَ لاَ الضَّالِّینَ» باید رعایت شود؛
برای آگاهی بیشتر به مقاله (تصحیح قرائت و اذکار نماز) مراجعه شود.
احکام قرائت
- خواندن هیچ یک از سورههای عزائم، در نماز واجب، جایز نیست؛
- «بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِیمِ» جزء هر سورهای است، پس قبل از گفتن «بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِیمِ» باید سوره تعیین شود؛
- اگر پس از تعیین سوره و گفتن «بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِیمِ»، قصد عدول به سوره دیگر داشت باید «بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِیمِ» به نیت سوره دوم، تکرار شود؛
- عدول از سورهای به سوره دیگر مادامیکه به نصف سوره نرسیده است، جایز است مگر سوره قل هو الله احد، و، قل یا أیها الکافرون که با شروع، عدول جایز نیست و اما عدول از این دو سوره به سورۀ جمعه و سورۀ منافقین، در نماز ظهر روز جمعه، و نماز جمعه، در صورتی که از روی فراموشی شروع به خواندن آنها کرده باشد، مادامیکه به نصف نرسیده باشد، جایز است.
- کسی که بخواهد سوره فیل را بخواند باید با سوره ایلاف بخواند، همچنین سوره و الضحی با ألم نشرح خوانده شود؛
- خواندن حمد، در نمازهای مستحبی مانند نمازهای واجب، شرط صحت است اما خواندن سوره در هیچ یک از نمازهای مستحبی، لازم نیست ولی نمازهای مستحبی که در کیفیت انجام آنها، سورههای مخصوصی وارد شده است، باید جهت تحقق این گونه نمازهای مستحبی، همان سورهها خوانده شود.
- اگر موقع خواندن حمد و سوره، بیاختیار بهقدری حرکت کند که از حال آرام بودن بدن خارج شود، بعد از آرام گرفتن بدن، آنچه را در حال حرکت خوانده دوباره بخواند؛
- خواندن سورههای بزرگ در نماز واجب که باعث گذشتن وقت نماز میشود، جایز نیست؛
- در مواردی که بر مردها بلند خواندن واجب است، زنان بین آهسته و بلند خواندن، در صورتی که نامحرمی نباشد، مخیّر میباشند و در مواردی که بر مردان آهسته خواندن، واجب است، زنان هم باید، آهسته بخوانند.
مستحبات قرائت
- بلند گفتن «بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِیمِ» در نماز ظهر و عصر، برای مردان؛
- خواندن سوره «قدر» در رکعت اول هر نمازی و خواندن سوره «توحید» در رکعت دوم آن؛
- خواندن سوره «عم یتساءلون» یا «هل اتی» یا «غاشیة» یا «قیامت» در نماز صبح و خواندن سوره «سبح اسم» یا «و الشمس» در نماز ظهر و خواندن سوره «اذا جاء نصر الله» و سوره «الهیکم التکاثر» در نماز عصر و مغرب؛
- در شب جمعه، در رکعت اول نماز مغرب و عشا، خواندن سوره «جمعه» و در رکعت دوم آنها، سوره «اعلی»؛
- در روز جمعه، در رکعت اول نماز ظهر و عصر، خواندن سوره «جمعه» و در رکعت دوم آنها، سوره «منافقون»؛
- در صبح روز جمعه، در رکعت اول نماز صبح خواندن سوره «جمعه» و در رکعت دوم سوره «توحید»؛
- در نماز مغرب شب جمعه در رکعت اول خواندن سوره «جمعه» و در رکعت دوم سوره «توحید»؛
- بعد از حمد «الحَمْدُ لله رَبّ الْعالَمِینَ» گفتن؛
- بعد از سوره «قل هو الله احد»، «کذلِک الله رَبِّی» گفتن.
مکروهات قرائت
خواندن بیشتر از یک سوره در یک رکعت از نماز واجب، مکروه است، بر خلاف نمازهای مستحبی.
خواندن یک سوره در هر دو رکعت، غیر از سوره توحید[2]
فهرست و لینک واجبات نماز (مقارنات نماز)
[1]. اچهار سورهای که آیه سجده واجب دارند عبارتند از: سوره 32 (الم تنزیل)، سوره 41 (حم سجده)، سوره 53 (و النجم)، سوره 96 (اقرأ) این چهار سوره را «عزائم» گویند.
[2]. توضیح المسائل جامع: باب واجبات نماز
دیدگاهتان را بنویسید