ابعاد شخصیت پیامبر گرامی اسلام

سخن از شخصیت پیامبری است که درة التاج آفرینش، گوهر یگانه‌ی عالم وجود، باعث و بانی هستی، صدر سلسله اولیا، خاتم انبیا، اشرف سفرا، سرآمد رسولان و پیامبر سراسر نور و پاکى است.

عمر هیچ انسانی به اندازه پیامبر گرامی اسلام با برکت نبوده است، مقام معظم رهبری در این زمینه می‌فرماید: از جمله شگفتی‌های زندگی آن حضرت این است که در طول این ده سال، یک لحظه را هدر نداد و همه حرکات و سکنات آن بزرگوار درس بود، عجب برکتی در چنین عمری وجود داشت.


سخن از شخصیت پیامبری است که درة التاج آفرینش، گوهر یگانه‌ی عالم وجود، باعث و بانی هستی، صدر سلسله اولیا، خاتم انبیا، اشرف سفرا، سرآمد رسولان و پیامبر سراسر نور و پاکى است.

 

عمر هیچ انسانی به اندازه پیامبر گرامی اسلام با برکت نبوده است، مقام معظم رهبری در این زمینه می‌فرماید: از جمله شگفتی‌های زندگی آن حضرت این است که در طول این ده سال، یک لحظه را هدر نداد و همه حرکات و سکنات آن بزرگوار درس بود، عجب برکتی در چنین عمری وجود داشت.

 

هیچ انسانی به اندازه پیامبر گرامی اسلام، ابعاد شخصیتی بالا، والا، عالی، عظیم و ارزشمند ندارد. ابعاد شخصیتی آن بزرگوار در هستی و در تاریخ بشر ممتاز، فوق العاده، بی‌نظیر، بی‌مانند و یگانه است.

 

پیامبر گرامی اسلام از نظر درجات نورانی، مراتب معنوی، هدایت و رهبری، مدیریت و فرماندهی، اراده و پشتکار، تلاش و کوشش، استقامت و پایداری؛ بسیار ممتاز و یگانه بود، در عین حال از نظر شخصیت انسانی، سجایای اخلاقی، تواضع و فروتنی، صداقت و راستی، اخلاق پسندیده، رفتار دلنشین، کردار نیکو، برخورد شایسته و مردم داری؛ فوق‌العاده، بی‌نظیر و بی‌مانند بود.

 

پیامبر گرامی اسلام قهرمان قهرمانان، مصلح مصلحان، دانشمند دانشمندان، مجاهد مجاهدان، انقلابی انقلابیان، عارف عارفان و عصمت الله الکامل است و دعوتش عالی‌ترین دعوت‌ها، رسالتش عالی‌ترین رسالت‌ها، دینش عالی‌ترین دین‌ها و کتابش عالی‌ترین و کاملترین کتاب‌های آسمانی است.

 

یکی از سرنوشت سازترین مقاطع تاریخ بشر، تاریخ زندگانی پیامبر گرامی اسلام است. در میان کسانی که در تاریخ بشر برای اصلاحات اجتماعی یا انقلابات بنیادی قیام کرده‌اند، دعوتی عالی‌تر، مکتبی جامع‌تر و رسالتی انقلابی‌تر از رسالت پیامبر اسلام نبوده است. آن بزرگوار بسیاری از واژه‌ها و مفاهیمی که قرن‌های اخیر برای بشریت تقدس پیدا کرد؛ مثل مفهوم مساوات، برادری، عدالت و مردم‌سالاری، را در جامعه آن روز پیاده کرد.

 

پیامبر گرامی اسلام برگزیده الهی: إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى آدَمَ وَنُوحًا وَآلَ إِبْرَاهِیمَ وَآلَ عِمْرَانَ عَلَى الْعَالَمِینَ. و خَاتَمَ النَّبِیینَ و اشرف انبیای الهی است.

آدم و نوح و خلیل و موسی و عیسی . آمده مجموع در ظلال محمد

 

رسالت پیامبر گرامی اسلام جهانی است: وَ ما أَرْسَلْناک إِلاَّ کافَّةً لِلنَّاس و آوازه‌‌اش عالمگیر است: وَ رَفَعْنا لَک ذِکرَک و بعثتش همه کتب آسمانی قبلی را منسوخ کرد.

یتیمی که ناخوانده ابجد درست. کتب خانه هفت ملت بشست

نه برلات و عزی بر آورد گرد . که انجیل و تورات منسوخ کرد

 

پیامبر گرامی اسلام درس ناخنده‌ای است که سرآمد عالمان و دانشمندان و اندیشمندان عالم است: الَّذِینَ یَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِیَّ الْأُمِّیَّ. 

یتیمی که ناخوانده ابجد درست . کتب خانه هفت ملت بشست

نگار من که به مکتب نرفت و خط ننوشت . به غمزه مسئله آموز صد مدرس شد

 

پیامبر گرامی اسلام به مقام والای بندگی خدا نائل شد و سپس هستی را سیر کرد: سُبْحانَ الَّذی أَسْری بِعَبْدِهِ لَیلاً مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ إِلَی الْمَسْجِدِ الْأَقْصَی.

مقام بندگی اش را کسی نمی داند . پیمبران اولوالعزم مات ایمانش

بساط ذکر سماوات را به هم می‌ریخت . نماز نیمه شب و شور صوت قرآنش

ز انبیاء الهی که رفته تا معراج؟ به غیر از او که ملائک شدند حیرانش

 

پیامبر گرامی اسلام بر صراط مستقیم قرار داشت: إِنَّک عَلى صِراطٍ مُسْتَقیمٍ و هرگز از روی هوا و هوس سخن نگفت و آن چه بیان می‌کرد حق و حقیقت بود: مَا ینْطِقُ عَنِ الْهَوَى، إِنْ هُوَ إِلا وَحْی یوحَى. آن بزرگوار شاهد هستی است: إِنَّا أَرْسَلْناک شاهِداً و شاهد همه شاهدان قرار داشت: جِئْنا مِنْ کلِّ أُمَّةٍ بِشَهیدٍ وَ جِئْنا بِک عَلى هؤُلاءِ شَهیداً. دوستی با آن بزرگوار دوستی با خداست دشمنی با آن بزرگوار دشمنی با پروردگار عالم است: فَمَنْ أَحَبَّنَا أَحَبَّهُ اللَّهُ وَ أَسْکنَهُ جَنَّتَهُ وَ مَنْ أَبْغَضَنَا أَبْغَضَهُ اللَّهُ وَ أَسْکنَهُ نَارَهُ وَ لَا یحِبُّنَا إِلَّا مَنْ طَابَ مَوْلِدُهُ.

 

اخلاق پیامبر گرامی اسلام

اخلاق پیامبر گرامی اسلام عالی‌ترین اخلاق‌ها، رفتارش عالی‌ترین رفتارها، مرامش عالی‌ترین مرام‌ها بود. قرآن کریم در باره اخلاق پیامبر گرامی اسلام می‌فرماید: إِنَّک لَعَلى‌ خُلُقٍ عَظِیمٍ؛ و تو ای پیامبر بر قله اخلاق نیک ایستاده‌ای و آراسته به کرامت انسانی هستى. بر همین اساس است که پیامبر گرامی اسلام می‌فرمود: إِنَّمَا بُعِثْتُ لِأُتَمِّمَ مَکارِمَ الْأَخْلَاقِ؛ من برای کامل کردن کرامت، شرافت، بزرگواری و سجایای انسانی مبعوث شدم.

 

علل نفوذ عظیم پیامبر گرامی اسلام در جمع اصحابش، نوع رفتار و برخورد آن بزرگوار بود. در این باره قرآن کریم در آیه 159 سوره آل عمران می‌فرماید: فَبِمَا رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَلَوْ کنْتَ فَظًّا غَلِیظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِک؛ به برکت رحمت الهى، با خلق مهربانی و اگر تندخو و سخت‌دل بودی قطعا از گِرد تو پراکنده و متفرق مى‌‏شدند. 

 

پیامبر گرامی اسلام از نظر رفتار بسیار تأثیر گذار بود، شهید بزرگوار علامه مطهری در این زمینه می‌فرماید: آن چه روح وحدت، نشاط و معنویت به جامعه می‌داد دو چیز بود، اول قرآن کریم بود که همواره تلاوت می شد و دوم شخصیت عظیم پیامبر گرامی اسلام بود که همه خاطره‌ها را شیفته خود ساخته است.

اویس های قرن را ندیده عاشق کرد . تبسّم لبِ داوودیِ غزل خوانش

 

تاریخ صدر اسلام و سیره پیامبر گرامی اسلام پر از شواهد بی‌نظیر و بی‌مانند در ابعاد اخلاقی آن بزرگوار است با آن‌که آن بزرگوار بدترین شکنجه‌ها و بی‌حرمتی‌ها را دید اما با صبوری، عالی‌ترین برخوردها را از خود نشان داد، به گونه‌ای که دوست و دشمن را مجذوب خود کرد.

 

پیامبر گرامی اسلام با خصائص ارزشمند

با همین خصائص ارزشمند بود که پیامبر گرامی اسلام، از عرب پابرهنه، وحشی و دور از تمدن؛ انسان‌های والا و ارزشمند چون عمار و مقداد و ابوذر و سلمان ساخت که هر کدام سرلوحه مرام و اخلاق بشریت شدند.

با همین خصائص ارزشمند بود که پیامبر گرامی اسلام، در مکه در بحرانی‌ترین شرائط، گروهی زبده تربیت کرد که تا سرحد شهادت در برابر وحشیان قریش ایستادگی می‌کردند.

با همین خصائص ارزشمند بود که پیامبر گرامی اسلام، توانست بر جاهلیت کهن آن روز فائق آید، خرافه‌های پست و  گریبان‌گیر را کنار بزند و از زنده‌به‌گور کردن دختران جلوگیری کند. قرآن کریم در آیه 157 سوره اعراف می‌فرماید: وَیضَعُ عَنْهُمْ إِصْرَهُمْ وَالْأَغْلَالَ الَّتِی کانَتْ عَلَیهِمْ؛ و احکام پر رنج و مشتقی را که چون زنجیر به گردن خود نهاده‌اند از آنان برمی‌دارد. 

 

مسیح مکه شد و نبض مرده را جان داد . به مرگ دخترکان قبیله پایان داد

خرافه های عرب را اسیر حکمت کرد و به جای تیغ جهالت،به عشق میدان داد

 

با همین خصائص ارزشمند بود که پیامبر گرامی اسلام، جنگ و خونریزی بین قبائل اوس و خزرج که سالیان متوالی ادامه داشت را به صلح و آرامش تبدیل کرد.

با همین خصائص ارزشمند بود که پیامبر گرامی اسلام، یثرب دور از فرهنگ و تمدن را به مدینه‌الرسول مهد آخرین دین الهی تبدیل کرد.

با همین خصائص ارزشمند بود که پیامبر گرامی اسلام، توانست همه سرکشان عرب را مقهور اسلام سازد و در مدت محدود ده‌ساله همه جزیرة العرب مسلمان کند.

با همین خصائص ارزشمند بود که پیامبر گرامی اسلام، توانست جامعه‌ای نوبنیاد و مملو از نشاط روحی و مؤمن به یک مکتب سازنده که احساس مسئولیت جهانی می‌کرد، تاسیس نماید و ماندگار کند.

با همین خصائص ارزشمند بود که همه‌ی خاطره‌ها را به خود جلب کرد، همه را شیفته خود نمود و در جمع اصحاب و یاران نفوذ عجیبی پیدا کرده بود.

 

قطره ای از اقیانوس و نَمی از یَم

هیچ انسانی قادر نیست ابعاد شخصیت پیامبر گرامی اسلام را به نحو کامل بیان کند و تصویر نزدیک به واقع از شخصیت آن بزرگوار را ارایه نماید. این که آن‌ بزرگوار می‌فرماید: خداوند موجودی برتر از من نیافریده است، یا می‌فرماید: أَنَا مَدِینَةُ الْعِلْمِ وَ عَلِی بَابُهَا، یا  این که آن بزرگوار نزدیک‌ترین مخلوق به اسم اعظم است یا آن بزرگوار جامع الکلم است یا آن بزرگوار اولی است در عین آخر و آخری است در عین اول یا آن بزرگوار دارای مقام محمود است: وَمِنَ اللَّیلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نَافِلَةً لَک عَسَىٰ أَنْ یبْعَثَک رَبُّک مَقَامًا مَحْمُودًا یا آن‌جائی که قرآن کریم به آن بزرگوار مقام بندگی می‌دهد: سُبْحانَ الَّذی أَسْری بِعَبْدِهِ یا آن‌جائی که آن بزرگوار را مصطفی الهی می‌خواند: ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْکتَابَ الَّذِینَ اصْطَفَینَا مِنْ عِبَادِنَا یا آن‌جائی که قرآن کریم می‌فرماید وَهُوَ بِالْأُفُقِ الْأَعْلَى . ثُمَّ دَنَی فَتَدَلَّى . فَکانَ قَابَ قَوْسَینِ أَوْ أَدْنَى؛ حقایقی نیست که بشر عادی بتواند به آن دست‌یابد.

 

رهبر انقلاب اسلامی در این زمینه می‌فرماید: آنچه ما از برگزیده‌ی پروردگار عالم و سرور پیامبرانِ سراسر تاریخ شناخته و دانسته‌ایم، سایه و شبحی از وجود معنوی و باطنی و حقیقی آن بزرگوار است؛ اما همین مقدار معرفت هم برای مسلمانان کافی است تا اولاً، حرکت آنها را به سمت کمال تضمین کند و قله‌ی انسانیت و اوج تکامل بشری را در مقابل چشم آنان قرار بدهد و ثانیاً، آنها را به وحدت اسلامی و تجمع حول آن محور تشویق نماید.

 

گرچه بشر از درک ابعاد شخصیتی پیامبر بزرگوار اسلام عاجز است لکن هر کسی در حد توان باید ابعاد شخصیتی آن بزرگوار را مورد مطالعه قرار داده و از اقیانوس بی کران شخصیتی آن بزرگوار قطره‌ای و از یَم وجود آن یگانه هستی، نَمی بردارند.

 

از این رو بر همه دانشمندان و اندیشمندان اسلامی لازم است تمام سکنات و حرکات، تمام فعالیت‌ها و تلاش‌ها، تمام زندگی و سیره و سجایای اخلاقی آن بزرگوار در طول زندگی، خاصه در دوران رسالت و به خصوص دوران هجرت و مدینه را به صورت دقیق مورد مطالعه قرار دهند و به تعبیر مقام معظم رهبری: یکی از سرنوشت سازترین مقاطع تاریخ بشر یعنی تاریخ زندگانی پیامبر گرامی اسلام است که باید به صورت میلی‌متری مورد مطالعه، مداقّه و کنکاش قرار گیرد.

 

امید که بتوانیم پیامبر گرامی اسلام را خوب بشناسیم، آن بزرگوار را خوب به جهانیان بشناسانیم و آن حضرت را در زندگی، الگو و مقتدای خود قرار دهیم و از این شاه‌راه به سعادت و خوشبختی در دنیا و آخرت نائل شویم.

نوشته های مشابه

← نوشته قبلی

نوشته بعدی →

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.