آداب سفر

سلسله مباحث آموزش حج: بخش سوّم: آداب سفر

سفر آداب بسیار دارد که به صورت اختصار به بخشی از آن اشاره می‌شود:

1. وصیت: پیامبر گرامی صلی الله علیه و آله می‌فرماید: «مَنْ مَاتَ بِغَیرِ وَصِیةٍ مَاتَ مِیتَةً جَاهِلِیةً»[1] هرکس بدون وصیت بمیرد مرده است به مرگ جاهلیت. امام صادق علیه­السلام در این باره می‌فرماید: «مَنْ رَكِبَ رَاحِلَةً فَلْيُوصِ»[2] هر کس برای مسافرت بر مرکبی سوار شد، باید وصیت کند. توضیح بیشتر را در مقاله «تبیین ضرورت وصیت» و « نحوه تنظیم وصیت نامه» ملاحظه فرمایید.
2. آگاه نمودن خویشاوندان و آشنایان: امام صادق علیه السلام: «حَقٌّ عَلَی الْمُسْلِمِ إِذَا أَرَادَ سَفَراً أَنْ یُعْلِمَ إِخْوَانَهُ»[3] مسلمانی که قصد مسافرت دارد شایسته است برادران خویش را آگاه سازد؛
3. طلب حلالیت: مسافر حج باید از همه کسانی که به نوعی از او ناراحت هستند حلالیت بطلبد و بگوید: من برای میهمان خداوند عازم سفر خانه‌ی خدا هستم و از آن جایی که خدا از درون من با خبر است، نمی‌خواهم با دل آلوده به کینه و کدورت در محضر او حاضر شوم، من در این سفر برای شما دعا می‌کنم، شما نیز مرا حلال کنید؛
4. انتخاب هم سفر: پیامبر گرامی صلی الله علیه و آله: «اَلرَّفِیقَ ثُمَّ السَّفَرَ»[4] اوّل انتخاب رفیق سپس مسافرت. امام باقر علیه السلام: «إِذَا صَحِبْتَ فَاصْحَبْ نَحْوَک»[5] هنگامی که با کسی همراه و همسفر شدی، پس با مثل خودت همراه شو؛
5. پرداخت صدقه: پیامبر گرامی صلی الله علیه و آله: «الصَّدَقَةُ تَمْنَعُ مِیتَةَ السَّوْءِ»[6] صدقه از مرگ بد و دلخراش جلوگیری می‌کند و امام صادق علیه السلام می‌فرماید: «تَصَدَّقْ وَ اخْرُجْ» صدقه بده سپس خارج شو. یا می‌فرماید: «اِفتَتِحْ سَفَرَكَ بالصَّدقَةِ و اخرُجْ إذا بَدا لكَ؛ فإنَّكَ تَشتَرِي سلامَةَ سَفَرِكَ»[7] هرگاه خواستى به مسافرت بروی، سفر را با صدقه آغاز كن، زيرا با صدقه، سلامت سفرت را مى‌خرى.
6. همراه داشتن تربت حسینی و خواندن دعای: «اَللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُک بِحَقِّ هَذِهِ التُّرْبَةِ وَ بِحَقِّ صَاحِبِهَا وَ بِحَقِّ جَدِّهِ وَ بِحَقِّ أَبِیهِ وَ بِحَقِّ أُمِّهِ وَ أَخِیهِ وَ بِحَقِّ وُلْدِهِ الطَّاهِرِینَ اجْعَلْهَا شِفَاءً مِنْ کلِّ دَاءٍ وَ أَمَاناً مِنْ کلِّ خَوْفٍ وَ حِفْظاً مِنْ کلِّ سُوءٍ»؛
7. غسل: امام صادق علیه السلام: «إذا اَرَدْتَ الْحَجَّ اغْسِلْ بِمَاءِ التَّوْبَةِ الْخَالِصَةِ مِنَ الذُّنُوبِ»[8] هرگاه ارادة حج کردی، با آب توبة خالص، گناهانت را بشوی و هنگام غسل این دعا را بخواند «بِسْمِ اللهِ و باللهِ و لا حَوْلَ وَ لا قُوَّةَ اِلاّ بِاللهِ وَ علی مِلَّةِ رَسُولِ الله وَ الصّادِقینَ عَنِ الله صَلَواتُ الله عَلَیهِم اَجْمَعینَ. أللّهُمَّ طَهِّرْ بِهِ قَلْبی واشْرَحْ بِهِ صَدْری وَ نَوِّر بِهِ قَبْری اَللَّهُمَّ اجعَلْهُ لِی نُوراً وَ طَهُوراً وَ حِرْزاً وَ شِفاءً مِنْ کلِّ داَءٍ وَ آفَةٍ وَ عاهَةٍ وسُوءٍ مِمّا أَخافُ و اَحْذَرُ، وَ طَهِّرْ بِهِ قَلْبِی وَجَوَارِحِی وَ عِظَامِی وَ لَحْمِی وَ دَمِی وَشَعْرِی وَ بَشَرِی وَ مُخِّی وَ عَصَبِی وَ مَا أَقلَّتِ الاْرضُ مِنِّی»؛
8. خواندن دو رکعت نماز به صورت دسته جمعی با خانواده: در رکعت اول توحید و در رکعت دوم قدر و پس از آن دعای زیر را به صورت مکرر بگوید: «أَسْتَخِیرُ اللّٰه بِرَحْمَتِهِ خِیرَةً فِی عافِیةٍ»؛
9. خواندن تسبیحات حضرت زهرا سلام­الله علیها؛
10. خواندن آیة­ الکرسی؛
11. خواندن سوره حمد؛
12. خواندن سوره توحید؛
13. خواندن سوره قدر؛
14. خواندن سوره ناس؛
15. خواندن سوره فلق؛
16. خواندن آیه: «إِنَّ الَّذِی فَرَضَ عَلَیک الْقُرْآنَ لَرَادُّک إِلَی مَعَادٍ»⁽[9]⁾؛
17. خواندن آیه: فَاللَّهُ خَیرٌ حَافِظًا وَهُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِینَ»⁽[10]⁾؛
18. ‌ خواندن دعای «بِسْمِ اللهِ وَبِاللهِ وَمِنَ اللهِ وَاِلَی اللهِ وَفی سَبِیلِ اللهِ، اَللّـهُمَّ اِلَیک اَسْلَمْتُ نَفْسِی وَاِلَیک وَجَّهْتُ وَجْهی، وَاِلَیک فَوَّضْتُ اَمْرِی، فَاحْفَظْنی بِحِفْظِ الْاِیمانِ مِنْ بَینِ یدَی وَمِنْ خَلْفی، وَعَنْ یمینی وَعَنْ شِمالِی، وَمِنْ فَوْقی وَمِنْ تَحْتی وَادْفَعْ عَنّی بِحَوْلِک وَقُوَّتِک لا حَوْلَ وَلا قُوَّةَ إلاّ بِاللهَ الْعَلِی الْعَظیمِ»⁽[11]⁾.
    

    ---

[1] – مشکاة الأنوار في غرر الأخبار، ج ۱، ص ۷۲۳.

[2] – الكافي- ط الاسلامية،ج4، ص542

[3] – وسائل الشیعه، ج 8، ص 329

[4] – بحار الأنوار : 76/267/8.

[5] – بحارالانوار، ج 76، ص 268.

[6] – بحار الأنوار : 96/ 124/35.

[7] – بحار الأنوار : 100/103/5.

[8] – مصباح الشریعه.

[9] – قصص، آیه­ 85

[10] – یوسف، آیه­ 64

[11] – مفاتیح الجنان، دعای امام سجاد  علیه السلام