عید قربان برای خودسازی و تزکیه نفس است/
حاجی در روز عید سعید قربان و در سرزمین منی، سه عمل انجام میدهد که هر کدام نماد یکی از ارزشهای اسلامی و انسانی است. اول رمی جمره عقبه که نماد مبارزه با هوای نفس و شیطان انس و جن است و دوم قربانی که نماد ایثار و گذشت از تعلقات مادی و دنیایی است و سوم حلق و سر تراشیدن که نماد جان فشانی در راه خداوند تبارک و تعالی است.
انجام این سه عمل ارزشمند وقتی برای خدا باشد؛ سبب تزکیه نفس و طهارت روح میشود. نفس مزکی و روح مطهر، از خودخواهی و خودپرستی و از دل بستگی و تعلقات رها شده و به خدا نزدیک میشود.
خودپرستی و تعلقات، بزرگترین مانع تعالی بشر و اساس بدبختی انسان و سبب همه جنایات و دشمنیهای بشر است. بسیاری از مشکلات و نابسامانیها و بسیاری از معضلات اجتماعی و اخلاقی و حتی اقتصادی جامعه از خودپرستی و تعلقات سرچشمه میگیرد.
چهره زیبا، موی دل انگیز، صدای خوش، پوشش شیک، داشتن مال و منال، بهرمندی از امکانات، دارا بودن افتخارات، همه یک نوع دل بستگی و تعلق است و مال من، میز من، پست من، مقام من، موقعیت من، حق من، حقوق من، یک نوع خودخواه است.
انسان مثل بالن است و تعلقات و خودخواهیها مثل طناب و وزنه، انسان را بند میکند آدم را گرفتار میکند و نمیگذارد انسان آزاد باشد و نمیگذارد انسان پرواز کند.
تمامی اعمال روز قربان و به طور عموم و تمامی اعمال و مناسک حج به طور عموم، از وقوف بدون تجهیزات در عرفات و مشعر و بیتوته در منا گرفته تا قربانی و سرتراشیدن در روز عید قربان، همه برای دلکندن از دل بستگیها و رهایی از تعلقات است.
تمام محرمات احرام برای دوری از خودخواهی و ترک منیّت و رهایی از خود پرستی است. این که در حال احرام باید از لباس دوخته یا از پوسیدن کفش یا پوشاندن سر یا پوشاندن پا یا ارتباط زناشویی، پرهیز کرد یا از نگاه در آینه یا خوردن غذاهای معطر یا استشمام بوی خوش یا استفاده از روغن یا استعمال عطر یا استفاده از زینت یا رنگ کردن مو و سرمه کشیدن، باید پرهیز کرد؛ همه برای رهایی از خودبینی و بریدن از خودخواهی و دل کندن از منیّت و برتری جویی است.
آن که زیاد به خودش برسد، در پیچ و خم زندگی، کم میآورد، خداوند تبارک و تعالی در باره همراهان طالوت که از امکانات بیشتر برخوردار شدند و آب بیشتری خوردند میفرماید: «فَلَمَّا جَاوَزَهُ هُوَ وَٱلَّذِينَ آمَنُواْ مَعَهُ قَالُواْ لَا طَاقَةَ لَنَا ٱلْيَوْمَ بِجَالُوتَ وَجُنودِهِ»[1] و چون طالوت و سپاه مؤمنش از نهر گذشتند و با دشمن مواجه شدند، بیمناک گشته و گفتند: ما را تاب مقاومت با جالوت و سپاه او نخواهد بود.
خداوند تبارک و تعالی دلیل سرپیچی شیطان را خودخواهی و برتری جویی دانسته و میفرماید: «قَالَ مَا مَنَعَكَ أَلَّا تَسْجُدَ إِذْ أَمَرْتُكَ قَالَ أَنَا خَیرٌ مِنْهُ خَلَقْتَنِی مِنْ نَارٍ وَخَلَقْتَهُ مِنْ طِین»[2] خدای متعال بدو فرمود: چه چیز تو را مانع از سجده بر آدم شد که چون تو را امر کردم نافرمانی کردی؟ پاسخ داد که من از او بهترم، که مرا از آتش و او را از خاک آفریدهای.
این که در نماز عید سعید فطر در رکعت اول سوره اعلی و در رکعت دوم سوره والشمس خوانده میشود، به همین منظور است، چرا که در هر دو سوره سخن از پاکی نفس است. در سوره اعلی میخوانیم «قَد اَفلَحَ مَن تَزکّی» و در سوره والشمس میخوانیم «قَد اَفلَح من زکّیها» یعنی کسی که روح و جان خود را از خودخواهی و برتری جویی پاک کرد و از دل بستگی و تعلقات رها شد، به فلاح و رستگاری میرسد.
[1]. آیه 249 سوره بقره.
[2]. سوره اعراف آیه 12.
دیدگاهتان را بنویسید