بازخوانی قیام عاشورا: اولین اقدام حضرت امام حسین در جواب والی مدینه

اولین اقدام حضرت امام حسین در جواب والی مدینه /

با مرگ معاویه در نیمه‌ی ماه رجب سال 60 هجرى، یزید پسر معاویه به خلافت رسید و بلافاصله طى نامه‌هایى که به استانداران و فرمانداران در نقاط مختلف نوشت، مرگ معاویه و جانشینى خویش را که از دوران پدرش پیش بینى و از مردم براى او بیعت گرفته شده بود؛ به اطلاع آنان رسانید و ضمن ابقاى هریک از آنان در پست خویش، دستور بیعت مجدد از مردم را به آنها صادر نمود و اما برای استاندار مدینه ولید بن عتبه اضافه بر نامه‌ی عمومی، در یک نامه‌ی اختصاصی، بیعت گرفتن از سه شخصیت معروف که در دوران معاویه حاضر به بیعت با یزید نشده بودند؛ تأکید نمود و نوشت: «خُذِالحُسَینُ وَعَبْدَاللّهِ بْنَ عُمَر وَ عَبْدَاللّه بْنَ زُبَیر اَخْذاً شَدِیداً لَیسَتْ فیهِ رُخْصَةٌ حَتّى یبایعُوا وَالسَّلامُ»[1] در بیعت گرفتن از حُسَینُ و عبداللّه بن عمر و عبداللّه بن زبیر شدت عمل بکار بگیر و هیچ فرصتى به آنان مده.

ولید بن عتبه با رسیدن نامه در اول شب، مروان بن حکم استاندار سابق معاویه را خواست و با وى درباره‌ی نامه و فرمان یزید مشاوره نمود و او پیشنهاد کرد که هرچه زودتر این چند نفر را به مجلس خود دعوت کن و تا خبر مرگ معاویه در شهر منتشر نشدهاست از آنان براى یزید بیعت بگیر. ولید بی‌درنگ مأمور ویژه‌ی خود را به سراغ آنان فرستاد تا براى امر مهمی به حضور برسند. پیک ولید، هنگامى پیغام را به حضرت ابا عبدالله الحسین علیه السلام رساند که عبدالله بن زبیر در مسجد النبی با حضرت به گفتگو مشغول بود. حضرت بعد از شنیدن پیام، با دستور "برو من می‌آیم" مأمور را مرخص کرد.

 عبدالله بن زبیر از این دعوت بى موقع و شبانه به هراس افتاد و امام موضوع را به او توضیح داد و فرمود: «اَظُنُّ اَنَّ طاغِیتَهُمْ قَدْ هَلَک»[2] فکر می‌کنم، طاغوت بنى امیه معاویة بن ابى سفیان به هلاکت رسیده و منظور از این دعوت، بیعت گرفتن براى پسر اوست. و بنابر نقل کتاب مثیرالاحزان، امام علیه السلام در تأیید نظریه‌ی خویش اضافه نمود: زیرا من در خواب دیدم که شعله‌هاى آتش از خانه‌ی معاویه بلند شده و منبرش سرنگون گردیده است[3].

آنگاه حضرت ابا عبدالله الحسین علیه السلام به سى تن ازیاران و نزدیکان خاندانش دستور داد که خود را مسلح کرده و به همراه آن حضرت حرکت نمایند و در بیرون مجلس آماده باشند که در صورت لزوم، به دفاع بپردازند و خود وارد دارالخلافه گردید.

حضرت ابا عبدالله الحسین علیه السلام، چون مروان بن حکم که پیش از این، بین وى و ولید کینه و نفرت حاکم بود و در مجلس حضور داشت؛ فرمود: «الصِّلَةُ خَیرٌ مِنَ القَطیعَةِ، أصلَحَ اللّه ذاتَ بَینِکما»[4] صله رحم بهتر از قطع رحم است، خدا بین شما را اصلاح کند. در این هنگام همانگونه که حضرت پیش‌بینى فرموده بود، ولید ضمن اعلام مرگ معاویه، موضوع بیعت یزید را مطرح نمود.

حضرت ابا عبدالله الحسین علیه السلام در پاسخ وى فرمود: «إِنَّ مِثْلی لا یُعْطی بَیْعَتَهُ سِرّاً، وَ إِنَّما أُحِبُّ أَنْ تَکُونَ الْبَیْعَةُ عَلانِیَةً بِحَضْرَةِ الْجَماعَةِ، وَ لکِنْ إِذا کانَ مِنَ الْغَدِ وَ دَعَوْتَ النّاسَ إِلىَ الْبَیْعَةِ دَعَوْتَنا مَعَهُمْ فَیَکُونُ أَمْرُنا واحِداً. إِنّی لا أَراکَ تَقْنَعُ بِبَیْعَتی لِیَزیدَ سِرّاً حَتّى أُبایِعَهُ جَهْراً فَیَعْرِفَ النّاسُ» شخصى مانند من مخفیانه بیعت نمى‌کند، دوست دارم بیعت من علنى و در محضر مردم باشد! چون صبح شد، و تو، مردم و ما را براى بیعت فراخواندى، تصمیم ما و مردم یکسان خواهد بود. من گمان نمى کنم تو به بیعت پنهانى من با یزید، قانع باشى، مگر آن که من آشکارا بیعت کنم تا مردم همگى باخبر شوند. و ولید گفت: آرى چنین است! و حضرت ادامه فرمود: «فَتُصْبِحُ وَ تَرى رَأْیَکَ فِی ذلِکَ»[5] پس بگذار صبح شود، تا نظرت در این باره مشخّص گردد.

حضرت ابا عبدالله الحسین علیه السلام چون خواست از مجلس خارج گردد، مروان بن حکم به ولید گفت: به خدا سوگند! اگر حسین هم اکنون از تو جدا شود و بیعت نکند، هرگز چنین فرصتى، به چنگ نخواهى آورد، مگر آن که کشتار فراوانى میان شما اتّفاق افتد. جلوى او را بگیر و مگذار از نزد تو بیرون رود، تا بیعت کند و گرنه گردنش را بزن! امام در عکسالعمل به سخن مروانبنحکم از جایش برخاست و فرمود: «یَابْنَ الزَّرْقاءَ أَنْتَ تَقْتُلُنی اَمْ هُو؟ کَذِبْتَ وَاللّهِ وَ اَثِمْتَ»[6] اى پسر زن چشم کبودِ بد سیرت! تو مرا مى‌کشى، یا او؟ به خدا سوگند! دروغ گفتى و گناه کردى!

آنگاه حضرت ابا عبدالله الحسین علیه السلام خود ولید را مورد خطاب قرار داد و چنین فرمود: «اَیهَا اْلاَمیرُ اِنّا اَهْل بَیتِ النُّبُوَّةِ وَمَعْدِنُ الرِّسالَةِ وَمُخْتَلَفُ الْمَلائکةِ وَمَهْبَطُ الرَّحْمَةِ بِنا فَتَحَ اللّه وبِنا یخْتِمُ وَیزیدُ رَجُلٌ شارِبُ الْخَمْرِ وَقاتِلُ النَّفْسِ الْمُحْتَرَمَةِ مُعْلِنٌ بِالْفِسْقِ وَمِثْلى لایبایعُ مِثْلَهُ وَلکنْ نُصْبِحُ وَتُصْبِحُونَ وَنَنْظُرُ وَتَنْظُرُونَ اَینا اَحَقُّ بِالْخِلافَةِ وَالْبَیعَةِ»[7] اى امیر! ما خاندان نبوت و معدن رسالتیم، خاندان ما محل آمد و شد فرشتگان و محل نزول رحمت خداست، خداوند هستی را از ما آغاز کرد و با ما به سرانجام می‌رساند. اما یزید، مردى شراب‌خوار است که دستش به خون افراد بى‌گناه آلوده گردیدهاست، او کسی است که حریم دستورات الهى را درهم شکسته و علنا و در مقابل چشم مردم، مرتکب فسق و فجور گشته است. آیا رواست شخصیتى هم‌چون من با آن سوابق درخشان و اصالت خانوادگى، با چنین مرد فاسد بیعت کند! و در آینده خواهید دید که کدامیک از ما سزاوار و لایق خلافت و رهبرى امت اسلامى و شایسته‌ی بیعت مردم است.

با سروصدایى که در مجلس ولید پدید آمد و با سخنان قاطعی که حضرت ابا عبدالله الحسین علیه السلام، مروان را مورد خطاب قرار داد، همراهان امام احساس خطر نموده و گروهى از آنان وارد مجلس گردیدند و پس از این گفتگو که امید ولید را نسبت به بیعت کردن امام و هرگونه سازش در مورد پیشنهاد وى به یأس و ناامیدى مبدل می‌کرد، با امام مجلس را ترک کردند[8].

[1]. . مقتل الحسین(ع)، العلمیه، ج1، ص3.

[2]. . مقتل الحسین(ع)، العلمیه، ج1، ص3.

[3]. . مثیر الاحزان، الأمیر، ج1، ص24

[4]. . همان

[5]. . مقتل الحسین(ع)، العلمیه، ج1، ص5 (با مختصر تفاوت).

[6]. . همان

[7]. . بحار الانوار، الوفاء، ج44، ص325.

[8]. . سخنان حسين بن على (ع ) از مدينه تا كربلا. محمد صادق نجمی.

فهرست کامل کتاب بازخوانی قیام عاشورا:

نوشته های مشابه

بازخوانی قیام عاشورا: زینب کبری چگونه توانست خون را بر شمشیر پیروز کند

بازخوانی قیام عاشورا: سخن امام حسین در پاسخ عبداللّه بن عمر

بازخوانی قیام عاشورا: بازخوانی پاسخ امام حسین علیه السلام به ام سلمه